«Γλυκό είναι να αισθάνεσαι» – Φραγκίσκος της Ασίζης, Ο ιππότης που διάλεξε τον Ήλιο και την Ειρήνη. Φανταστείτε έναν νεαρό ιππότη ντυμένο με μετάξι, με το σπαθί στο πλευρό του και την καρδιά γεμάτη όνειρα δόξας. Μοιάζει με την αρχή μιας ταινίας περιπέτειας, έτσι δεν είναι; Κι όμως, δεν είναι ακριβώς έτσι. Η ιστορία του Φραγκίσκου της Ασίζης δεν είναι μια ιστορία μαχών που κερδήθηκαν με όπλα, αλλά μια σιωπηλή επανάσταση που άλλαξε τον κόσμο για πάντα.
Ο Φραγκίσκος της Ασίζης δεν αναζήτησε μαγικές συνταγές. Ανακάλυψε το μυστικό της αληθινής χαράς: να νιώθει αδελφός κάθε πλάσματος και να έχει ένα ιδανικό ειρήνης για το οποίο αξίζει να αγωνίζεται.
Ο Φραγκίσκος γεννήθηκε στην Ασίζη ανάμεσα στα έτη 1181 και 1182, σε ένα σπίτι που μύριζε πολύτιμα υφάσματα. Ο πατέρας του, Πιέτρο ντι Μπερναρντόνε, ήταν πλούσιος έμπορος που έκανε περιουσία με το εμπόριο στη Γαλλία. Όταν επέστρεψε από ένα από τα ταξίδια του, αποφάσισε να τον ονομάσει «Φραντσέσκο», δηλαδή «ο Γάλλος», ως φόρο τιμής στη χώρα που έφερνε πλούτο στην οικογένεια.
Ως νέος, ο Φραγκίσκος ήταν η ψυχή της πόλης. Έπαιζε γλυκές μελωδίες, χόρευε και μάγευε τους πάντες με το ταλέντο του στο εμπόριο. Όμως μέσα στην καρδιά του υπήρχε ένα άλλο όνειρο: να γίνει ένας ευγενής ιππότης.
Η γαλήνη της Ασίζης ανατράπηκε από τον πόλεμο και ο Φραγκίσκος αιχμαλωτίστηκε και φυλακίστηκε στην Περούτζια. Εκεί, μέσα στο κρύο και την αρρώστια, ο κόσμος της πολυτέλειας και των μεταξωτών ρούχων που γνώριζε άρχισε να ξεθωριάζει. Μέσα στα τείχη της φυλακής, η ζωή του άλλαξε. Στη σιωπή και τον πόνο άρχισε να καταλαβαίνει ότι ο πλούτος δεν μπορεί να χαρίσει την αληθινή ειρήνη. Όταν τελικά ελευθερώθηκε, κάτι μέσα στην καρδιά του είχε αλλάξει για πάντα.
Ένα χειμωνιάτικο πρωινό, ενώ περπατούσε στα χωράφια γύρω από την Ασίζη ντυμένος με τα εκλεκτά του ρούχα, συνάντησε έναν ηλικιωμένο φτωχό και άρρωστο άντρα που έτρεμε από το κρύο. Το χιόνι έπεφτε πυκνό, όμως ο Φραγκίσκος δεν προσπέρασε. Στάθηκε, τον κοίταξε στα μάτια και ένιωσε τον πόνο του σαν να ήταν δικός του. Χωρίς να πει λέξη, έβγαλε τον βαρύ μάλλινο μανδύα του και τον τύλιξε γύρω από τους ώμους του γέροντα. Εκείνη τη στιγμή κατάλαβε ότι το να δίνεις προσφέρει μια ζεστασιά που κανένα ακριβό ύφασμα δεν μπορεί να προσφέρει.
Η στιγμή της οριστικής επιλογής ήρθε στο μικρό εκκλησάκι του Σαν Νταμιάνο, όπου άκουσε μια φωνή να του ζητά να επισκευάσει το σπίτι του Θεού. Με τη συνηθισμένη του αποφασιστικότητα, ο Φραγκίσκος πούλησε τα υφάσματα του πατέρα του για να αγοράσει πέτρες και τούβλα. Ο πατέρας του, πιστεύοντας ότι είχε τρελαθεί, τον έσυρε μπροστά στον επίσκοπο.
Στην κεντρική πλατεία της Ασίζης, μπροστά στον επίσκοπο και σε όλη την πόλη, ο Φραγκίσκος έκανε την πιο τολμηρή του πράξη: έβγαλε τα κομψά του ρούχα, τα επέστρεψε στον πατέρα του και είπε με σταθερή φωνή:
— Μέχρι τώρα σε αποκαλούσα πατέρα μου στη γη· από εδώ και πέρα μπορώ με βεβαιότητα να λέω: “Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς”, γιατί σε Εκείνον έχω εμπιστευθεί όλο μου τον θησαυρό.
Ήταν το έτος 1207 και σύντομα κι άλλοι άρχισαν να τον ακολουθούν, γοητευμένοι από τη συνέπεια της ζωής του. Ο Μπερνάρντο ντα Κουινταβάλλε, ένας πλούσιος δικαστής, συγκινήθηκε βαθιά όταν είδε τον Φραγκίσκο να προσεύχεται όλη τη νύχτα. Μαζί αποφάσισαν να πουλήσουν όλα όσα είχαν και να ζήσουν βοηθώντας τους άλλους.
Από εκείνη την ημέρα, ο «Κανόνας» του Φραγκίσκου ήταν απλός και ξεκάθαρος. Σε όσους ήθελαν να τον ακολουθήσουν έλεγε:
— Η ζωή μας είναι να ζούμε το Ευαγγέλιο: θα ζούμε με υπακοή, ταπεινότητα και χωρίς να κατέχουμε τίποτα δικό μας.
Την εποχή που ο κόσμος συγκλονιζόταν από τις Σταυροφορίες, ο Φραγκίσκος αποφάσισε να κάνει κάτι αδιανόητο. Το 1219 έφτασε στην Αίγυπτο και, άοπλος, πέρασε τις γραμμές των εχθρών για να συναντήσει τον σουλτάνο Μαλίκ αλ-Καμίλ. Οι φρουροί ήθελαν να τον σταματήσουν, αλλά εντυπωσιάστηκαν από την πραότητά του. Μπροστά στον ισχυρό σουλτάνο, ο Φραγκίσκος δεν μίλησε για πόλεμο αλλά για αδελφοσύνη:
— Ειρήνη σε σένα, μεγάλε σουλτάνε. Δεν έρχομαι ως εχθρός, αλλά ως αδελφός που θέλει να σου μιλήσει για την ειρήνη που μόνο ο Θεός μπορεί να χαρίσει.
Ο σουλτάνος, συγκινημένος από το θάρρος του, τον υποδέχθηκε με σεβασμό. Δεν ασπάστηκε την πίστη του, αλλά του επέτρεψε να επιστρέψει σώος. Ήταν ένα από τα πρώτα μεγάλα παραδείγματα διαλόγου ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς.
Ακόμη και ο Πάπας Φραγκίσκος αναφέρθηκε σε αυτή τη συνάντηση το 2019, κατά το ταξίδι του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ως έμπνευση για την ανθρώπινη αδελφοσύνη. Αν σήμερα μια από τις παραδόσεις των Χριστουγέννων είναι η φάτνη, το οφείλουμε στον Φραγκίσκο της Ασίζης.
Ήταν το 1223 και ο Φραγκίσκος βρισκόταν σε απομόνωση κοντά στο χωριό Γκρέτσιο, στα βουνά της επαρχίας Ριέτι. Ο Φραγκίσκος ήταν ήδη άρρωστος στα μάτια και σχεδόν τυφλός. Οι σύντροφοί του τον παρακαλούσαν: «Φραγκίσκο, πρέπει να βρούμε ένα καλύτερο μέρος για σένα!»
Τελικά κατέβηκε από το βουνό και επέλεξε μια απλή σπηλιά για κατοικία. Στη Βηθλεέμ είχε επισκεφθεί τη σπηλιά όπου πιστεύεται ότι γεννήθηκε ο Ιησούς και είχε συγκινηθεί βαθιά. Τότε είπε στους αδελφούς:
— Θα ήθελα να αναπαραστήσουμε το Βρέφος που γεννήθηκε στη Βηθλεέμ. Ετοιμάστε όσα σας ζήτησα και θα περάσουμε εκεί τη νύχτα των Χριστουγέννων.
Έτσι δημιουργήθηκε η πρώτη ζωντανή φάτνη: μια ταΐστρα τοποθετημένη ανάμεσα σε ένα βόδι και ένα γαϊδουράκι μέσα σε μια σπηλιά. Στόχος ήταν να βγει το μυστήριο των Χριστουγέννων έξω από τις εκκλησίες και να γίνει προσιτό στον λαό.
Φανταστείτε τώρα τα τείχη της πόλης Γκούμπιο. Στο δάσος περιπλανιέται ένας τεράστιος και άγριος λύκος που δεν λυπάται κανέναν. Οι κάτοικοι φωνάζουν: «Πρέπει να τον σκοτώσουμε! Είναι ένα τέρας!». Αλλά ο Φραγκίσκος βγαίνει από τις πύλες της πόλης μόνος, χωρίς σπαθί, χωρίς ασπίδα. Στο όριο του δάσους ο λύκος πετάγεται ξαφνικά. Ο Φραγκίσκος σηκώνει ήρεμα το χέρι του και λέει:
— Έλα εδώ, αδελφέ Λύκε. Στο όνομα του Θεού σου ζητώ να μη βλάψεις ούτε εμένα ούτε κανέναν άλλον.
Ο λύκος σταματά, χαμηλώνει το κεφάλι και ξαπλώνει στα πόδια του Φραγκίσκου. Ο Φραγκίσκος του μιλά με καλοσύνη: «Αδελφέ Λύκε, ξέρω γιατί το κάνεις: πεινάς. Ο θυμός είναι συχνά η κραυγή κάποιου που αισθάνεται μόνος και πεινασμένος.»
Έπειτα έκανε μια συμφωνία: «Οι άνθρωποι θα σου δίνουν φαγητό κάθε μέρα και εσύ δεν θα επιτεθείς ποτέ ξανά σε άνθρωπο ή ζώο.» Ο λύκος σήκωσε το πόδι του και το ακούμπησε απαλά στο χέρι του Φραγκίσκου. Εκείνη την ημέρα η Γκούμπιο έμαθε ένα μάθημα: ότι το «τέρας» συχνά είναι απλώς κάποιος που υποφέρει.
Ο Φραγκίσκος δεν ήθελε η ομορφιά του κόσμου να είναι μυστικό για λίγους μορφωμένους. Γι’ αυτό έγραψε τον Ύμνο των Πλασμάτων στη γλώσσα του λαού. Έτσι όλοι μπορούσαν να καταλάβουν και να ευχαριστήσουν τον Αδελφό Ήλιο και την Αδελφή Σελήνη.
Γραμμένος γύρω στο 1224, θεωρείται το αρχαιότερο ποιητικό κείμενο της ιταλικής λογοτεχνίας. Το πνεύμα του ζει ακόμη στη διάσημη μελωδία «Dolce è sentire», που ερμηνεύτηκε από μεγάλους καλλιτέχνες όπως ο Andrea Bocelli και ο Luciano Pavarotti.
Ο Φραγκίσκος πέθανε στην Ασίζη στις 3 Οκτωβρίου 1226. Σήμερα είναι ο προστάτης άγιος της Ιταλίας και της οικολογίας, επειδή μας δίδαξε ότι ο σεβασμός προς τη φύση και προς τους άλλους είναι ο μόνος δρόμος προς την αληθινή ευτυχία.
«Αρχίστε κάνοντας ό,τι είναι απαραίτητο, έπειτα ό,τι είναι δυνατό. Και ξαφνικά θα βρεθείτε να κάνετε το αδύνατο.»