Ήξερες ότι και οι αληθινές ιστορίες αρχίζουν με το μια φορά κι έναν καιρό; Κάποιες δεν μιλούν για φανταστικούς κόσμους και ήρωες, αλλά για ανθρώπους που είχαν το θάρρος να αμφισβητήσουν το πέρασμα του χρόνου. Η ερευνήτρια Άνα Άσλαν έφερε πιο κοντά στην πραγματικότητα το παραμύθι Νιότη χωρίς γηρατειά και ζωή χωρίς τέλος. Δεν υποσχέθηκε μαγικές συνταγές, αλλά ανακάλυψε τι σημαίνει αληθινή νεότητα: να είσαι αισιόδοξος, να νιώθεις καλά με τον εαυτό σου και να έχεις ένα ιδανικό για το οποίο αξίζει να αγωνιστείς.
Η Άνα γεννήθηκε το πρώτο πρωινό του 1897, στη Μπραΐλα, μια πόλη-λιμάνι γεμάτη εμπόρους και εξωτικά αρώματα, σε μια καλλιεργημένη αρμενική οικογένεια που έδινε μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση και στην ανακάλυψη των κλίσεων κάθε παιδιού. Τα αδέλφια της, ο Μπομπονέλ και ο Σέργκιου, έγιναν αργότερα χημικοί μηχανικοί στη Δρέσδη, ενώ η μεγαλύτερη αδελφή της, η Άντζελα, είχε ταλέντο στη ζωγραφική και αγάπη για την τέχνη και το χρώμα.
Το σπίτι δίπλα στον Δούναβη ήταν μεγάλο και φωτεινό, και τα βήματα αντηχούσαν στα πλατιά, γυαλισμένα ξύλινα πατώματα. Ένα μικρό προθάλαμο οδηγούσε σε ένα τζάκι, του οποίου οι φλόγες έτριζαν απαλά τα κρύα βράδια. Ακολουθούσαν ένα σαλόνι με πιάνο και μια τραπεζαρία όπου γίνονταν μακρές συζητήσεις στα ρουμανικά, τα γαλλικά ή τα γερμανικά. Το πιο γοητευτικό δωμάτιο, όμως, ήταν το «τουρκικό» σαλόνι για τους καλεσμένους, με μαλακούς καναπέδες, βαριά μαξιλάρια και έναν παραδοσιακό ναργιλέ. Το αγαπημένο μέρος της Άνας ήταν το δωμάτιο όπου κρεμόταν μια κούνια από το ταβάνι. Εκεί πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής της ηλικίας, ονειρευόμενη.
Ο πατέρας της, ο Μάργκαριτ, την κοιτούσε με ιδιαίτερη τρυφερότητα. Ήταν 59 ετών όταν γεννήθηκε η Άνα και έλεγε συχνά με περηφάνια:
— Είναι η απόδειξη της όψιμης νεότητάς μου.
Αυτή η γαλήνια παιδική ηλικία δεν θα κρατούσε πολύ. Η περιουσία της οικογένειας μειώθηκε σημαντικά λόγω άτυχων επενδύσεων. Όταν η Άνα ήταν μόλις δεκατριών ετών, ο πατέρας της πέθανε. Από εκείνη τη στιγμή, ο κόσμος άλλαξε για πάντα.
— Δεν είναι δίκαιο… είπε η Άνα. Γιατί οι άνθρωποι γερνούν και πεθαίνουν;
Μέσα στον πόνο αυτής της απώλειας γεννήθηκε η αποφασιστικότητα που θα τη χαρακτήριζε: ο αγώνας ενάντια στον χρόνο. Από τότε, το ονειροπόλο παιδί άρχισε να γίνεται η γυναίκα που θα άλλαζε την ιατρική.
Η μητέρα της, είκοσι χρόνια νεότερη από τον πατέρα, ήταν μορφωμένη γυναίκα και μιλούσε πολλές ξένες γλώσσες. Μετά τον θάνατο του συζύγου της, αποφάσισε να μετακομίσει με όλα τα παιδιά στο Βουκουρέστι για να τους προσφέρει ένα καλύτερο μέλλον. Η Άνα γράφτηκε στο Κεντρικό Σχολείο. Ήταν μόλις δεκαέξι ετών όταν, γοητευμένη από τα ύψη, διάβασε στις εφημερίδες άρθρα για τις πτήσεις και τα τολμηρά πειράματα του Αουρέλ Βλάικου.
— Θα ήθελα να γίνω πιλότος!
Το όνειρό της δεν έμεινε μόνο σκέψη· πέταξε πράγματι με ένα μικρό αεροσκάφος τύπου Coandă–Bristol, ζώντας για πρώτη φορά τη συγκίνηση των αιθέρων. Ωστόσο, το πραγματικό της κάλεσμα δεν ήταν ο ουρανός.
Η διαφορετική της φύση, γεμάτη περιέργεια και αποφασιστικότητα, την οδήγησε φυσικά στην ιατρική. Στην τελευταία τάξη του λυκείου, με τα πρώτα μαθήματα ανατομίας, η Άνα ένιωσε ότι είχε βρει τον δρόμο της: τα μυστήρια του ανθρώπινου σώματος την μάγεψαν αμέσως. Η μητέρα της, όμως, δεν χάρηκε. Επηρεασμένη από τις προκαταλήψεις της εποχής, πίστευε ότι το επάγγελμα του γιατρού δεν ήταν «για γυναίκες».
— Είναι πολύ δύσκολο, πολύ σκληρό… προσπαθούσε να την πείσει.
Η Άνα δεν υποχώρησε. Κατέφυγε μάλιστα σε ένα ακραίο μέτρο: απεργία πείνας για τρεις ημέρες.
— Το να μη φας δεν σημαίνει ότι θα γίνεις γιατρός, είπε η μητέρα της ανήσυχη.
Ακολούθησε ένα πραγματικό «οικογενειακό συμβούλιο»: αδέλφια, ξαδέλφια και κοντινοί συγγενείς, πολλοί από τους οποίους ήταν πανεπιστημιακοί και διανοούμενοι, συγκεντρώθηκαν για να πείσουν τη μητέρα. Τα αδέλφια της Άνας στάθηκαν στο πλευρό της. Έτσι, στις 13 Οκτωβρίου 1915, η Άνα Άσλαν έγινε δεκτή στην Ιατρική Σχολή. Αργότερα συνήθιζε να λέει χαμογελώντας:
— Ο αριθμός 13 μου φέρνει τύχη.
Όταν ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, η Άνα ήταν φοιτήτρια του τρίτου έτους. Βρέθηκε στα νοσοκομεία πίσω από το μέτωπο, στο Ιάσιο. Οι θάλαμοι ήταν γεμάτοι και οι γιατροί δούλευαν μέχρι εξάντλησης. Μέρα με τη μέρα, με την άσπρη μπλούζα, ανάμεσα στους ασθενείς, παρακολουθούσε δύσκολες επεμβάσεις και μάθαινε τι σημαίνει πραγματική ευθύνη.
Επιστρέφοντας στο Βουκουρέστι το 1919, η Άνα άρχισε να εργάζεται δίπλα στον Γκεόργκε Μαρινέσκου, έναν πολύ γνωστό και σεβαστό γιατρό, ιδρυτή της ρουμανικής σχολής νευρολογίας. Αφού αποφοίτησε magna cum laude, έγινε βοηθός στη Β’ Κλινική του Βουκουρεστίου, υπό τη διεύθυνση του Ντάνιελ Ντανιελoπόλου, ενός αυστηρού καθηγητή από τον οποίο έμαθε προσοχή και πειθαρχία. Σε ηλικία μόλις 27 ετών απέκτησε το διδακτορικό της.
Η Άνα Άσλαν άρχισε να βλέπει τη γήρανση διαφορετικά από την ιατρική της εποχής της: κι αν τα γηρατειά δεν ήταν κάτι που απλώς υπομένουμε, αλλά κάτι που μπορούμε να καθυστερήσουμε; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, συνεργαζόμενη με τον καθηγητή C. I. Παρχόν, άρχισε να μελετά τις επιδράσεις της προκαΐνης, μιας ουσίας γνωστής κυρίως ως αναισθητικό. Το πρώτο αποτέλεσμα ήρθε απρόσμενα. Ένας νεαρός φοιτητής, καθηλωμένος στο κρεβάτι με ένα εντελώς μπλοκαρισμένο γόνατο, δεν ανταποκρινόταν σε καμία θεραπεία. Η Άνα ζήτησε άδεια να δοκιμάσει κάτι νέο. Μετά τη χορήγηση της προκαΐνης, συνέβη ένα μικρό θαύμα: ο νέος μπόρεσε να κινήσει το γόνατό του. Λίγες ημέρες αργότερα, έφυγε από το νοσοκομείο περπατώντας. — Τρελάθηκα από χαρά, θα ομολογούσε αργότερα η Άνα. Κι εκείνος το ίδιο.
Το 1952 έκανε ένα ακόμη μεγαλύτερο βήμα: ίδρυσε το πρώτο Ινστιτούτο Γηριατρικής στον κόσμο, αφιερωμένο όχι μόνο στη θεραπεία των γηρατειών, αλλά και στην κατανόησή τους. Το Ινστιτούτο έγινε τόσο σημαντικό, ώστε προτάθηκε ως πρότυπο οργάνωσης από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Το πιστεύω της Άνας Άσλαν ήταν απλό και βαθύ: — Η πραγματική πρόκληση είναι να προσθέτεις ζωή στα χρόνια και όχι απλώς χρόνια στη ζωή.
Ακολούθησε μια παγκόσμια πρωτιά: το πρώτο φάρμακο που δημιουργήθηκε ειδικά για την επιβράδυνση της γήρανσης, το Gerovital H3. Το 1957, το «θαυματουργό» φάρμακο εγκρίθηκε σε πάνω από 30 χώρες και έγινε γνωστό σε όλες τις ηπείρους.
Χάρη στο έργο της, η Άνα Άσλαν έγινε μέλος της Ρουμανικής Ακαδημίας. Έλαβε το Βραβείο και το Μετάλλιο Leon Bernard από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, καθώς και διακρίσεις από την Ιταλία, τη Γαλλία, την Τσεχία και την Ινδία. Ανακηρύχθηκε Επίτιμη Καθηγήτρια και Επίτιμη Διδάκτωρ στη Βραζιλία και έγινε μέλος της Ακαδημίας Επιστημών της Νέας Υόρκης.
Τη δεκαετία του 1970, η Ρουμανία έγινε γνωστή ως χώρα ιατρικού τουρισμού. Το 10% των ξένων επισκεπτών ερχόταν για τις θεραπείες της Άνας Άσλαν και το έργο της απέφερε πάνω από 17 εκατομμύρια δολάρια ετησίως. Ήταν περιζήτητη από όλους: από βασιλιάδες μέχρι απλούς ασθενείς. Στο Ινστιτούτο Γηριατρικής έφτασαν προσωπικότητες όπως ο Σαρλ ντε Γκωλ, η Ίντιρα Γκάντι, ο Τίτο, ο Τσάρλι Τσάπλιν, ο Σαλβαδόρ Νταλί, η Μαρλέν Ντίτριχ, ο Νικίτα Χρουστσόφ, η Κλαούντια Καρντινάλε, ο Τζον Φ. Κένεντι, καθώς και βασιλείς της Σαουδικής Αραβίας και του Μαρόκου, διάσημοι συγγραφείς και πλούσιοι επιχειρηματίες. Όλοι έρχονταν στο Βουκουρέστι αναζητώντας το «μυστικό της νεότητας».
Κι όμως, όταν στεκόταν δίπλα σε έναν ασθενή, η γιατρός Άσλαν ξεχνούσε τη φήμη και τα ωράρια. Άκουγε με υπομονή και έκανε ό,τι μπορούσε για να προσφέρει ανακούφιση. Απόδειξη αποτελούν οι χιλιάδες επιστολές που έλαβε σε όλη της τη ζωή—πάνω από 130.000 μηνύματα ευγνωμοσύνης και καλών λόγων. Η φήμη της ήταν τόσο μεγάλη, ώστε μερικές φορές αρκούσε να γραφτεί σε έναν φάκελο: «Ana Aslan, Romania» για να φτάσει η επιστολή στον προορισμό της.
Έξω από το εργαστήριο, η Άνα Άσλαν ήταν μια κομψή και εκλεπτυσμένη γυναίκα. Αγαπούσε τα βιβλία, τη μουσική του Σοπέν, παρακολουθούσε αγώνες γυμναστικής και πήγαινε στον κινηματογράφο. Της άρεσε να ντύνεται κομψά, παρήγγειλε ρούχα από την Ιταλία και φορούσε όμορφα κοσμήματα. Δεν δημιούργησε οικογένεια, γιατί η ζωή και το επάγγελμά της δεν της άφησαν χρόνο.
Η Άνα Άσλαν απέδειξε ότι η ηλικία δεν είναι όριο, αλλά ένα στάδιο της ζωής που μπορεί να βιωθεί όμορφα. Μέσα από όσα έκανε, άφησε πίσω της όχι μόνο επιστημονικές ανακαλύψεις, αλλά και ένα απλό και δυνατό μάθημα: η ζωή μπορεί να ζει με αξιοπρέπεια και ελπίδα σε κάθε ηλικία. — «Δεν μετανιώνω για τίποτα. Ο χρόνος είναι μόνο ένα μέτρο. Σημασία έχει τι κάνεις με αυτόν.»